ทำไมผมถึงใช้ Linux (และทำไมคุณก็ควรจะพิจารณาใช้)

ผมตั้งใจมานานแล้วว่าจะใช้ Linux เป็นระบบปฏิบัติการหลักแทน Windows ที่ผ่านมาก็ใช้ๆ หยุดๆ ด้วยเหตุผลสำคัญว่ามันมีปัญหาหลายอย่างกับ laptop แต่ก็มีบางอย่างที่ดึงดูดให้ผมกลับมาปลุกปล้ำกับ Linux จนตอนนี้ก็เริ่มกลับมาใช้อีกครั้ง

ผมจะไม่เริ่มด้วยการบอกว่า Linux ดีอย่างไร แต่จะบอกว่า Windows แย่ยังไง

1. Windows มี “ราคา” คือคุณต้องจ่ายเงินซื้อถ้าไม่อยากทำผิดกฎหมาย ห้ามเถียงว่ามันมาพร้อมกับตอนซื้อเครื่อง เพราะราคาค่าลิขสิทธิ์ Windows รวมอยู่ในค่าเครื่องอยู่แล้ว
2. Windows มีเสถียรภาพต่ำ ทุกคนที่ใช้คอมเป็นประจำคงรู้ว่าโดยเฉลี่ย ถ้าใช้ Windows จะต้อง restart เครื่องอย่างน้อยวันละ 1 รอบ สถานการณ์นี้ดีขึ้นใน Windows XP แต่ก็ยังมีปัญหาเรื่อยๆ โดยเฉพาะถ้าเครื่องเก่าหรือรกหน่อย
3. Windows ติดไวรัส ข้อนี้คงไม่ต้องอธิบายมาก
4. Windows ล้าหลังในเชิงความสามารถ เช่น ไม่มีระบบ workspace แบ่งพื้นที่การทำงานเป็นหลายๆ ห้อง ซึ่งระบบปฏิบัติการอื่นเค้ามีกันมาตั้งนานแล้ว
5. Windows ไม่มีโปรแกรมสำคัญๆ ที่จำเป็นแถมมาให้ กว่าจะเริ่มทำงานได้ต้องไปซื้อโปรแกรมมาใช้ เช่น Office หรือ Nero
6. Windows ถูกพัฒนาโดยบริษัท Microsoft ซึ่งมีวิธีการดำเนินธุรกิจชั่วร้ายมาก หลักๆ คือการผูกขาดตลาดโดยใช้อำนาจต่อรองและขนาดของตน

สิ่งที่ผมจะบอกต่อมาก็คือ Linux ไม่มีปัญหาทั้ง 6 ข้อนั้น โดย

1. Linux เป็นระบบปฏิบัติการที่คุณโหลดใช้ได้ฟรี 100% และผู้ใช้มีสิทธิที่จะทำอะไรก็ได้กับโปรแกรมที่โหลดมา เพราะใช้สัญญาอนุญาต GPL ที่อนุญาตให้ผู้ใช้สามารถนำซอฟท์แวร์ไปใช้ แจกจ่าย หรือดัดแปลงได้อย่างอิสระ ตราบใดที่ไม่ไปเปลี่ยนรูปแบบหรือถ้อยคำในสัญญาอนุญาตนั้น
2. Linux มีเสถียรภาพสูง เพราะถูกพัฒนาจากพื้นฐานของระบบ Unix และมีคนช่วยกันพัฒนาทั่วโลก ไม่เหมือนซอฟท์แวร์ระบบปิดที่มีเฉพาะทีมผู้ผลิตเท่านั้นที่มีสิทธิ์เข้าถึง source code ของโปรแกรม
3. Linux ไม่ติดไวรัส หรือมีโอกาสติดไวรัสน้อยมากจนแทบไม่ต้องไปสนใจ เพราะไวรัสส่วนมากเขียนขึ้นให้ติด Windows เนื่องจากจะสร้างความเสียหายเป็นวงกว้างกว่า และ Linux ถูกออกแบบมาให้ระบบมีความปลอดภัยอยู่แล้ว
4. Linux มีความสามารถสูง ทั้งระบบ workspace หรือการคำนวนยากๆ อย่างรวดเร็ว การติดตั้งซอฟท์แวร์ใหม่ๆ ที่ง่ายดายด้วยระบบ repositories การสามารถใช้ ssh, whois, traceroute และอื่นๆ ได้เลยโดยไม่ต้องติดตั้งซอฟท์แวร์เพิ่ม และลูกเล่นกราฟิกสวยงามอย่าง cube effect ใน compiz-beryl-fusion
5. Linux ส่วนมากมาพร้อมกับโปรแกรมที่จำเป็น เช่น OpenOffice (เหมือน Microsoft Office), GIMP (เหมือน Photoshop), และโปรแกรม burn CD หลากหลายรุ่น ที่สำคัญทุกโปรแกรมใช้ฟรี เป็น free software หมด
6. Linux ถูกพัฒนาโดยคนจำนวนมาก และส่วนมากเป็นอาสาสมัคร โดยมาในรูปแบบ distribution หรือ flavor ต่างๆ เช่น Ubuntu, Fedora, CentOS, Gentoo แต่ละ distribution ก็จะมีทีมพัฒนาของเขาเอง และมีคุณสมบัติและความเหมาะสมกับผู้ใช้แต่ละกลุ่มต่างกันออกไป อย่างไรก็ตาม ทุกๆ distribution จะใช้โค้ดหลัก ที่เรียกว่า kernel ที่เรียกว่า Linux ดังนั้น คำว่า Linux จริงๆ จึงหมายถึง kernel ของระบบปฏิบัติการที่ใช้ Linux เป็น kernel นั่นเอง

อย่างไรก็ตาม Linux มีปัญหาอยู่หลายประการเหมือนกัน หลักๆ ก็คือความยากในการ setup และการต้องใช้ความรู้และความพยายามในการใช้งานร่วมกับ Windows หรือ Mac OS โดยสามารถสรุปได้ว่า คุณควรจะทำเรื่องต่อไปนี้ได้ ถึงจะเหมาะกับการใช้ Linux

1. มีความสนใจและความสามารถทางเทคนิคพอประมาณ เช่น รู้ว่านามสกุลไฟล์คืออะไร โครงสร้าง folder หน้าตาเป็นยังไง เคยติดตั้ง Windows หรือ setup เอง เป็นต้น
2. มีความตั้งใจและเวลาในการเรียนรู้ เพราะการเปลี่ยนระบบปฏิบัติการเหมือนการเรียนเขียนหนังสือใหม่ ไม่สามารถใช้ความเคยชินเดิมหรือความคาดหวังเดิมๆ ได้ เช่น ปุ่ม start มันหายไปไหนล่ะ
3. อ่านภาษาอังกฤษได้พอสมควร และรู้จักวิธีการ search หาข้อมูลด้วย search engine เช่น Google เพราะเวลาคุณเจอปัญหา การ search มักจะเป็นทางหาคำตอบที่ดีที่สุด
4. ไม่ใช้เครื่องที่ลง Linux เป็นเครื่องหลักในการทำงานที่ต้องแชร์ข้อมูลหรืออุปกรณ์ร่วมกับคนจำนวนมาก และมีเวลามาบีบคั้น เช่น ภาวะการทำงานที่ต้องแข่งกับเวลา เพราะอาจมีปัญหาความเข้ากันไม่ได้บางอย่าง เช่น เปิดไฟล์แล้วแสดงผลไม่เหมือนกัน หรือใช้ printer ที่ office ไม่ได้ หรือต่อหน้าจอออก projector ไม่ได้ หรือ suspend แล้ว resume ไม่ขึ้น วิธีแก้ปัญหาชั่วคราวเวลาทำเรื่องพวกนี้ไม่ได้ก็คือ ให้โหลด Windows จากอีก partition หนึ่ง
5. รักความถูกต้อง เสรีภาพ และความยุติธรรม! เพราะสิ่งเหล่านี้คือ attitude ที่ทำให้คุณฟันฝ่าอุปสรรคเวลาเจอปัญหาบน Linux และไม่ใจอ่อนกลับไปใช้ Windows

บางคนอาจจะสงสัยว่า ผมไม่พูดถึง Mac OS เลย เหตุผลหลักๆ ก็คือเครื่อง Mac ราคาแพง (อย่าลืมว่าเราอยู่ในประเทศไทยรายได้ต่อหัวต่ำกว่าคนในอเมริกา 3-5 เท่าเป็นอย่างน้อย แต่ซื้อสินค้าเทคโนโลยีในราคาเท่ากันหรือสูงกว่า) และ Mac OS ผลิตโดยบริษัท Apple ซึ่งก็มีความเลวร้ายไม่น้อยไปกว่า Microsoft เช่น การตั้งราคาเอาเปรียบ early adopter และการกั๊กสินค้าที่มีคุณสมบัติสูงขึ้น เพื่อให้ขายรุ่นต่ำกว่าได้มากๆ ก่อน

อีกอย่างคือผมไม่อยาก “เท่ห์” แบบ “ขาวๆ” เหมือนคนอื่นที่ “เท่ห์” แบบนั้นมากขึ้นเรื่อยๆ ครับ