Commentary on the issue at hand. From my another blog – Untangled.

See it here.

งานนวนิยายของ ‘รงค์ วงษ์สวรรค์มีความพิเศษ ตรงที่ตัวละครในเรื่องคือชนชั้นล่างที่สุดและชนชั้นสูงที่สุด แต่เขียนให้ผู้อ่านส่วนมากซึ่งเป็นคนชั้นกลางอ่าน

หลังจากอ่าน “บ้านนี้มีห้องแบ่งให้เช่า” จบ ผมเริ่มอ่าน “ผู้ดีน้ำครำ” ที่ยาวเกือบ 1,000 หน้าจนจบภายในเวลาไม่กี่วัน งานของ ‘รงค์ อ่านสนุกจนไม่อยากให้จบ แต่นอกเหนือจากความบันเทิง ผมคิดว่าคุณค่าของงานเขียนเหล่านี้กำลังปรากฏในห้วงเวลาที่ช่องว่างระหว่างคนจนที่สุดกับรวยที่สุดกำลังเพิ่มห่าง และชนชั้นกลางเริ่มถูกสถานการณ์แวดล้อมบีบให้ต้องเลือกเข้าข้างใดข้างหนึ่ง

‘รงค์ นำเสนอภาพสะท้อนและแรงจูงใจของคนทั้งสองชนชั้น ที่มีทั้งความต่างสุดขั้วและความเหมือนจนน่าตกใจ คนรวยถูกผลักดันด้วยอำนาจเงินและผลประโยชน์ ทำทุกอย่างให้รวยขึ้น ส่วนคนจนถูกผลักดันด้วยความหิวและความฝันทำทุกอย่างให้ตนเองรวยขึ้น

จะเห็นว่าแรงผลักดันของคนจนและคนรวยนั้นมีความเชื่อมต่อกันเป็นสายเดียว เพราะมนุษย์ต่างเริ่มต้นชีวิตโดยต้องการเพียงปัจจัยพื้นฐาน โดยเฉพาะสิ่งที่ทำให้หายหิว พอกินอิ่มแล้ว สัญชาติญาณรักชีวิตก็ทำให้มนุษย์ต้องแสวงหาความปลอดภัย โดยการเริ่ม “สะสม” หลังจากนั้น มนุษย์ที่มีสัญชาติญาณไม่หยุดนิ่งและชอบสบายจึงขยายฐานทุกและทรัพยากรของตนเองเพื่อตอบสนองความต้องการที่ไม่มีสิ้นสุดไปเรื่อยๆ

ความเข้าใจพื้นฐานนี้นำไปสู่การที่ชนชั้นกลางธรรมดาๆ อย่างเราๆ ที่พอจะเข้าใจสภาพและแรงจูงใจทั้งความจนและความรวย จะสามารถคิดใตร่ตรองอย่างรอบคอบเพื่อกำหนดการกระทำและจุดยืนทั้งทางสังคมและการเมือง เช่นการเข้าใจว่าคนชนบทมีเหตุผลเต็มที่ที่จะสนับสนุนนโยบายประชานิยม และชนชั้นนำก็มีเหตุผลเต็มที่ที่จะรักษาสถานะและอำนาจของตน เพราะคนเราไม่ว่าจะยากดีมีจน ต่างมีชีวิตที่ถูกขับเคลื่อนด้วยสายธารของความต้องการในขั้นต่างๆ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

มันจึงเปล่าประโยชน์ที่จะเรียกร้องให้คนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งเป็นผู้กำหนดและนำสังคม เพราะการกระทำเช่นนั้นจะไม่มีวันได้รับการยอมรับจากคนอีกกลุ่มหนึ่ง สิ่งที่น่าทำยิ่งกว่า คือการเรียกร้องให้คนแต่ละกลุ่ม “เข้าอกเข้าใจ” คนอีกกลุ่ม ให้คนแต่ละกลุ่มยอมรับว่าคนอีกกลุ่มมีแรงผลักดันและความต้องการเพราะเขาเกิดมาในสภาพอย่างนั้นและกำลังอยู่ในช่วงของสายธารความต้องการที่เหมาะสมกับตนเอง

ความเข้าอกเข้าใจอย่างจริงจังดังกล่าวคือการที่คนแต่ละกลุ่มมองเห็นโลกที่ “กว้าง” ขึ้น และเริ่มเปิดใจยอมที่จะรอมชอมและตัดสินใจบนพื้นฐานของผลประโยชน์ของคนทุกกลุ่ม

และนี่ไม่ใช่หรือคือพื้นฐานของประชาธิปไตย ที่เป็นระบอบการปกครองที่ทุกคนมีส่วนร่วม ที่ต้องฟังเสียงคนส่วนใหญ่ และเคารพเสียงคนส่วนน้อย

มีหลายเหตุผลที่ผมหลีกเลี่ยงการเขียนเรื่องการเมือง แต่เหตุการณ์ 7 ตุลา 51 ทำให้ผมเริ่มอดทนไม่ได้

เมื่อวานหลังการปะทะที่ทำให้คนตาย 2 คนและบาดเจ็บ 400 กว่าคน สนธิ ลิ้มทองกุลขึ้นมาปราศรัยว่า อหิงสาอาจไม่ใช่วิธีที่ถูกต้อง อาจจะต้องฆ่ากันให้ตายไปข้างหนึ่ง

ผมคิดว่านั่นคือการเปิดเผยตัวตนของผู้นำพันธมิตร ที่ยินยอมทำทุกอย่างเพื่อการโค่นล้มระบอบทักษิณ โดยไม่คำนึงถึงวิธีการ และทางออกในระยะกลางถึงยาว

กลยุทธ์ของพันธมิตรในการเคลื่อนไหวคือการใช้จิตวิทยาหมู่เรียกร้องให้มวลชนออกมาเดินถนน โดยอ้างสถาบันและเหตุผลต่างๆ ในลักษณะวาทศิลป์ เมื่อมีคนจำนวนมากก็สร้างเงื่อนไขให้รัฐใช้ความรุนแรง เช่นการยึดสถานที่สำคัญ ปิดทางเข้าออกรัฐสภา จนกลายเป็นความรุนแรงที่กระทำโดยทั้งสองฝ่าย

ผมยังไม่เชื่อว่าตำรวจใช้อาวุธสงคราม แต่ฝ่ายพันธมิตรเอง โดยเฉพาะการ์ดที่นิยมความรุนแรงเป็นพื้นฐาน กลับใช้ทั้งหอก (ด้ามธงเหลาแหลม) ปืน ไปจนถึงระเบิดปิงปอง นี่เป็นการประกาศสงครามกลางเมืองต่อรัฐที่ถูกข้อจำกัดทางกฎหมายบีบให้ต้องตอบโต้ ผลก็คืออาวุธร้ายแรงของพันธมิตรน่าจะเป็นตัวการหลักที่ทำให้พันธมิตรเองได้รับบาดเจ็บล้มตายจำนวนมาก

การเคลื่อนไหวเพื่อต่อต้านความไม่ชอบธรรมเป็นสิ่งน่ายกย่อง แต่การใช้ชีวิตคนเป็นเดิมพัน และการเดินหน้าโดยไม่มีจุดหมายที่แน่ชัดในทางสร้างสรรค์เป็นสิ่งน่ารังเกียจ ยิ่งประกอบกับการใช้สื่อและข้อมูลที่บิดเบือนปลุกปั่นผู้คนในระยะยาวจนกลายเป็นสาวกผู้ซื่อสัตย์ ยิ่งเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้ในสังคมสมัยใหม่ที่ต้องก้าวไปสู่ความโปร่งใสและเป็นกลางด้านข้อมูล การปฏิเสธกฏกติกาโดยอ้างว่ากฏเดิมถูกครอบงำและบิดเบือนไม่สามารถนำไปสู่การสร้างกฏใหม่โดยปราศจากการนองเลือด ความเป็นไปได้ในการสร้างกฏใหม่นั้นริบหรี่ถ้าพันธมิตรเองยังไม่รู้ด้วยซ้ำว่ากฏใหม่นั้นคืออะไร

และที่สำคัญที่สุด ความจริงใจในการเคลื่อนไหวยังเป็นที่น่าสงสัย ผมยังไม่เห็นเหตุผลว่าทำไมคนไม่กี่คนถึงต้องพยายามล้มล้างคนคนหนึ่งมากเสียจนยอมทำทุกอย่าง นอกเสียจากเขามีผลประโยชน์แอบแฝง หรือไม่ก็เป็นพระที่คลั่งธรรมะและศีลธรรมจนเท้าไม่ติดดินซึ่งเป็นความจริงของชีวิตและสังคม

ความหน้าด้านน่าอายของรัฐบาลยังคงเป็นวิกฤติที่ควรแก้ไข แต่แนวทางนั้นต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของการก้าวเดินไปข้างหน้าสู่สังคมประชาธิปไตย ไม่ใช่ถอยหลังและปฏิเสธโลก ตอนนี้คนชนบทอาจไม่มีความรู้และข้อมูลเพียงพอที่จะเลือกผู้แทนที่มีคุณภาพ แต่นั่นเป็นความผิดหรือที่เขาจนและขาดโอกาส เป็นความผิดของเขาเท่านั้นหรือที่เขาไม่ได้อยู่ในสภาพแวดล้อมที่เกื้อหนุนให้เขาสามารถคิดอย่างกว้างขวางรอบด้านและคิดไกล ของทุกอย่างมีธรรมชาติและที่มาที่ไป การปฏิเสธเสียงของคนจนคือการปฏิเสธคุณค่าที่แท้จริงของมนุษย์ที่อยู่ในสังคมร่วมกัน ชนชั้นนำแทนที่จะรักษาอำนาจไว้กับตัวด้วยความเชื่อว่าตนเองรู้ดีกว่า ทำไมไม่หาทางทำให้ชาวชนบทออกเสียงได้อย่างมีคุณค่า และมีระบบป้องกันไม่ให้คนเลวเข้ามามีอำนาจเบ็ดเสร็จ รวมทั้งการตรวจสอบที่ครบถ้วนเข้มข้น

หรือท้ายที่สุดคนชั้นกลางนี่แหละที่เห็นแก่ตัว เพราะพวกเขาต่างก็ต้องการรักษาสถานะของตนเองโดยการเรียกร้องให้ตนเท่านั้นที่มีอำนาจการตัดสินใจ

24 มิถุนายน 2475 – “เอกราช ปลอดภัย เศรษฐกิจ เสมอภาค เสรีภาพ การศึกษา”

24 มิถุนายน 2551 – ประชาธิปไตยจริงๆ มันคืออะไรกันแน่?

“Even though there is no universally accepted definition of ‘democracy’, there are two principles that any definition of democracy is required to have. The first principle is that all members of the society have equal access to power and the second that all members enjoy universally recognised freedoms and liberties.”

“…The “majority rule” is often described as a characteristic feature of democracy, but without responsible government it is possible for the rights of a minority to be abused by the “tyranny of the majority“.” – wikipedia

หนึ่งในลักษณะของประชาธิปไตยคือเสียงส่วนมากเป็นใหญ่ (majority rule) อย่างไรก็ตาม คนส่วนมากไม่มีสิทธิ์ไปละเมิดสิทธิของคนส่วนน้อย

ดังนั้น อย่ามาอ้างว่าคุณได้เสียงส่วนใหญ่จากการเลือกตั้งอย่างถูกต้อง เพราะยังมีเสียงส่วนน้อยที่ไม่ได้เลือกคุณ และพวกเขามีสิทธิเท่าเทียมกับผู้ที่เลือกคุณ

ดังนั้น อย่ามาอ้างว่าเสียงของสังคมอยากขับไล่รัฐบาล จึงต้องออกมาเดินขบวน เพราะยังมีอีกหลายเสียงที่ไม่ได้เห็นด้วยในการเดินขบวนและการใช้ความรุนแรงทั้งทางกาย วาจา ใจ (ถึงแม้เขาจะไม่เห็นด้วยกับรัฐบาลก็ตาม)

นี่แหละคือความหมายของ “เสมอภาค เสรีภาพ” ในทัศนะของผม